۲۱.۷ هزار میلیارد تومان تسهیلات اعطایی اعلامی یک بانک دولتی‌ خارج از حد مجاز

۲۱.۷ هزار میلیارد تومان تسهیلات اعطایی اعلامی یک بانک دولتی‌ خارج از حد مجاز

زمان انتشار : 1401/04/14 - 09:20

به گزارش پایگاه خبری اخبارخوب به نقل از خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، داشتن قدرت خلق پول از هیچ، قدرتی وسوسه انگیز است و می‌تواند هر کسی را به سمت سوء استفاده از آن وادارد، نبود نظارت بر این قدرت نیز خود عاملی برای تحریک بیشتر دارندگان این قدرت خواهد شد، در این بین بانک‌ها به عنوان مهمترین نهادهای خلق پول در کشور نیز از این قاعده مستثنی نیستند.

واضح است که بانک‌ها می‌توانند از این ابزار پرقدرت در جهت خلاف منفعت عموم جامعه استفاده کرده و باوجود ایجاد شرایط نامطلوب برای اکثریت جامعه، خود از این امکان حداکثر سود را به دست بیاورند؛ زیرا بانک‌ها به عنوان نوعی بنگاه تجاری، به دنبال ارائه خدمات و دریافت سود هستند.

واضح است که هیچ بنگاهی به دنبال ارائه خدمات به صورت مجانی یا ارائه خدماتی که منجر به ضرر شود نیست. از این رو طبق رفتار عقلایی، هر بنگاهی به دنبال معامله کردن با کم ریسک‌ترین افراد هستند.

مهمترین خدماتی که بنگاه‌ها ارائه می‌دهند شامل تسهیلات‌دهی یا از طریق جذب سپرده‌های خرد، تجمیع و ارائه این سپرده‌های جمع شده به متقاضیان آن یا از طریق مکانیزم خلق پول از صفر است. به هر حال بانک‌ها برای اطمینان از کسب سود خدمت خود یعنی تسهیلات‌دهی، ناچارند تا شخص متقاضی را ارزیابی کنند و برای جلوگیری از ضرر در معاملات، به افراد پرریسک و فاقد صلاحیت تسهیلات ندهند.

بانک مرکزی برای جلوگیری از خلق پول بیش از حد و پرریسک بانک‌ها آیین‌نامه‌ای تحت عنوان آیین‌نامه تسهیلات و تعهدات کلان تصویب کرد که در ماده ۷ آن اشاره شده است که بانک‌ها نهایتا می‌توانند تا ۸ برابر سرمایه نظارتی خود در سال قبل، تسهیلات اعطا کنند.

بانک‌ها همچنین می‌تواند به اشخاص مرتبط با خود نیز تسهیلات اعطا کنند،  در سال ۱۳۹۴ بانک مرکزی برای جلوگیری از تبدیل شدن بانک‌ها به منبع تامین مالی برای اشخاص مرتبط با خودشان، آیین‌نامه تسهیلات و تعهدات اشخاص مرتبط را تنظیم کرده است.

باوجود قواعدی که بانک مرکزی برای کنترل تسهیلات‌دهی بانک‌ها داشته است اما طبق گزارش اخیر بانک مرکزی در رابطه با درخواست وزارت اقتصاد جهت ارائه آمار تسهیلات‌دهی، مشاهده می‌شود که برخی از این بانک‌ها قواعد بانک مرکزی را زیر پا گذاشته و خارج از چارچوب‌های مشخص شده تسهیلات داده‌اند.

بانک‌ها قواعد تسهیلات‌دهی بانک مرکزی را رعایت نکرده‌اند

گزارش بانک مرکزی از یک بانک دولتی نشان می‌دهد که این بانک در تسهیلات‌دهی ناپرهیزی کرده است زیرا سرمایه نظارتی بانک مد نظر در سال ۱۳۹۹ برابر با ۰.۵۵ هزار میلیارد تومان بوده و نهایتا این بانک مجاز بوده که در سال ۱۴۰۰ به اندازه ۸ برابر این مقدار، یعنی به اندازه ۴.۴ هزار میلیارد تومان تسهیلات‌دهی کند. با این حال اما این بانک در سال ۱۴۰۰ به اندازه ۲۲ هزار میلیارد تومان تسهیلات‌دهی داشته است؛ یعنی ۵ برابر حداکثر مقدار مجاز.

 

همچنین طبق ماده ۶ آیین‌نامه تسهیلات کلان، بانک‌ها مجازند به هر شخص متقاضی تسهیلات نهایتا به اندازه ۲۰ درصد سرمایه نظارتی خود تسهیلات بدهند،بنابراین بانک مد نظر باید حداکثر به هر متقاضی تسهیلات به اندازه ۲۰ درصد سرمایه نظارتی خود، یعنی ۰.۱۱ هزار میلیارد تومان تسهیلات اعطا می‌کرد.

با این حال گزارش بانک مرکزی نشان می‌دهد که این بانک دولتی در ۲۱ مورد تسهیلات اعطایی اعلامی خود به نسبت ۹۸ درصد کل تسهیلات اعطایی و به ارزش ۲۱.۷ هزار میلیارد تومان، حد مجاز قانون را رعایت نکرده و خارج از حدود اعلامی بانک مرکزی تسهیلات داده است.

چرا بانک مرکزی از تسهیلات‌دهی خارج از چارچوب بانک‌ها جلوگیری نمی‌کند؟

سوالی که اکنون ممکن است در ذهن پررنگ شود این است که چرا بانک مرکزی در حالی که برای تسهیلات‌دهی بانک‌ها آیین‌نامه‌هایی تصویب کرده و در آنها حد و مرزی را برای بانک‌ها مشخص کرده است، اما نظارتی بر حسن اجرای این موارد قانونی توسط بانک‌ها ندارد؟ چرا بانک مرکزی نتوانسته است بر فرایند تسهیلات‌دهی خارج از چارچوب قانونی بانک‌ها نظارت کند و مانع از اعطای تسهیلات اینچنینی شود؟

لزوم افزایش نظارت بانک مرکزی بر تسهیلات‌دهی بانک‌ها

تجربه نشان می‌دهد که نبود نظارت عاملی برای افزایش عملکرد نامطلوب است، به خصوص زمانی که صحبت از پول به میان باشد، بانک‌ها همانطور که از یک طرف می‌توانند مانع از تعطیلی کسب‌و‌کارها و رکود شوند و می‌توانند جریان اقتصادی کشور را به راه بیندازند، از طرف دیگر می‌توانند منجر به مشکلات متعدد از جمله تورم افسار گسیخته و فساد شوند که دود آن به چشم همگان خواهد رفت.

برای جلوگیری از تاثیرات مخرب عملکرد بد بانک‌ها، بانک مرکزی باید بر فرایند تسهیلات‌دهی بانک‌ها نظارت بیشتری داشته باشد و مانع از افزایش نقدینگی به نفع عده‌ای خاص و به ضرر همه مردم شود.

انتهای پیام/




این مطلب را برای صفحه اول پیشنهاد کنید

پاسخ دادن

نکات : آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.فیلدهای الزامی علامت گذاری شده اند. *

*

چهارده + 5 =

x

این مطالب را نیز ببینید!

سخنان صریح معاون دبیرکل خانه کارگر درباره حقوق بازنشستگان/ موضع واقعی دولت درباره افزایش حقوق مستمری‌بگیران چیست؟

به گزارش پایگاه خبری اخبارخوب به نقل از خبرگزاری خبرآنلاین، محمد حمزه‌ای در گردهمایی اعضای ...