در پشت پرده بازار ملتهب خودرو چه میگذرد؟
در دو سال اخیر یکی از پر نوسانترین و ملتهبترین بازارها در ایران متأسفانه بازار خودرو بوده است، بازار پرفرازونشیبی که سودش فقط به جیب واسطهها و دلالها میرود، از سویی تولیدکنندهها به خاطر عدم تطابق قیمت نهایی و تمامشده خودرو، محتمل ضررهای مالی کلانی شدند و با کاهش تولید خودرو و افزایش خودروهای ناقص و کمبود قطعات، نبض بازار را به دست دلالها سپردند. از سوی دیگر مصرفکنندگان با افزایش سرسامآور و تصاعدی قیمت خودرو، گران شدن قیمت قطعات خودرو، بدقولی تولیدکننده در زمان تحویل خودرو و حتی افت کیفیت خودرو در مقایسه با افزایش قیمت، روبهرو شدند.
شورای رقابت با طرحهایی چون قیمتگذاری خودرو و عرضه خودرو از طریق قرعهکشی موفق به تعدیل در قیمت خودرو نشد. اعلام یک تصمیم جدید بازار خودرو را در معرض تغییرات اساسی قرارداد بر اساس این تصمیم با گران شدن و افزایش قیمت تقریباً سی درصدی هجده خودرو لوکس و آپشن دار قیمت خودرو در کارخانه به قیمت آن در بازار آزاد نزدیک میشود علاوه بر این افزایش قیمت این هجده خودرو باعث خارج شدن تولیدکنندگان از بحران مالی و جبران نسبی خسارت وارده بر تولیدکنندگان میشود. همچنین در صورت افزایش تولید شاهد افزایش رونق اقتصادی و رونق بازار کار خواهیم بود. هر اندازه که تولیدکننده محصولات بیشتری تولید کند و از فروش آنها به سود برسد به همان نسبت برای تولید بیشتر و باکیفیتتر انگیزه بیشتری میگیرد.
پیشبینی دیگر شورای رقابت این است که این افزایش قیمت باعث حذف واسطهها از بازار خودرو و برداشته شدن فشار از دوش مصرفکنندگان خودروهای معمولی میشود. واسطهها یکی از مهمترین و مخربترین عناصر دخیل در آشفتگیهای این روزهای بازار خودرو هستند که حذف آنها بهمنزله تحقق رویای بزرگی برای تولیدکنندگان و سازمانها و نهادهای مرتبط با صنعت خودرو است؛ اما برخلاف انتظارات و پیشبینیها اولین واکنش بازار به این تصمیم حتی قبل از اجرای قطعی آن افزایش نسبی قیمت خودرو بود. این افزایش قیمت به دنبال شتاب سرمایهگذاران برای فروش خودروها از ترس ریزش ناگهانی قیمت خودرو و همچنین افزایش تقاضای مصرفکننده برای خرید سریعتر خودرو قبل از گران شدن آن به وجود آمد.
تولیدکننده رکن اصلی موفقیت مصوبه جدید
انتقادات زیادی بر مصوبه جدید شورای نظارت از سوی نهادها و سازمانهای مختلف و همچنین کارشناسان وارد شد. رئیس سازمان بازرسی کشور در واکنش به این تصمیم شورای نظارت از افزایش قیمت خودرو در بازار به دلیل اجرا شدن این طرح ابراز نگرانی کرد و افزود چون پیشبینی زمانبندی برای نتیجه دادن این طرح و بازگشت تعادل به بازار خودرو وجود ندارد، با این مصوبه موافق نیست. موفقیت یا عدم موفقیت این مصوبه به عوامل مختلفی مانند تولید موفق، نظارت بر عرضه درست، افزایش کیفیت سطح محصولات، کنترل جو روانی حاکی از اجرای این مصوبه و جلوگیری از ترفندهای دلالها و واسطهها برای دور زدن قوانین بستگی دارد؛ اما بهصورت شفاف میتوان گفت که تولیدکننده مهمترین نقش را در موفقیت یا شکست این طرح دارد.
اگر تولیدکننده بتواند با افزایش تولید و عرضه موفق و بهموقع خودرو به بازار، عرضه را به تقاضا نزدیک کند. علاوه بر اینکه قیمت خودرو در کارخانه به قیمت خودرو در بازار نزدیک میشود، سود حاصل از فروش خودروها میتواند جان تازهای به کالبد از رمق افتاده صنعت خودرو ببخشد و درست مانند روحی که در جسم مرده دمیده میشود حیاتی مجدد به آن ببخشد. همچنین تولیدکننده باید با افزایش کیفیت خودروهای تولید شده و اضافه کردن آپشنهای جدید مشتریهایی را که به خاطر افزایش قیمت خودرو ناراحت هستند، راضی کند تا دست واسطهها از بازار بریده شود و تعادل نسبی به بازار برگردد. نقش مصرفکننده یا خریدار در مقابله با اخلالگری دلالان و واسطهها بسیار پررنگ است.
اگر خریدار با آگاهی کامل و از درگاههای معتبر خریدوفروش را انجام دهد احتمالاً امکان مداخله این سودجویان در معاملات خودرو کم میشود. همراه مکانیک یکی از بزرگترین استارتاپهای خرید و فروش خودرو است که طرحهای متعددی برای خرید و فروش خودرو بیدغدغه و آسان برای مشتریان خود فراهم کرده است. همراه مکانیک با کمک کارشناسان خودرو مجرب خود، گزارش کامل کارشناسی خودرو مورد نظر شما را برای ارزشگذاری دقیقتر خودرو در اختیار شما میگذارد تا تجربه بهتری از خرید و فروش خودرو خود داشته باشید.

چه زمانی تعادل به بازار خودرو برمیگردد؟
به نظر میرسد پیشبینی زمان بازگشت بازار خودرو به تعادل کار بسیار دشواری باشد. چون اولاً اجرایی شدن فرمول جدید قیمتگذاری توسط شورای رقابت بستگی به موافقت سایر نهادها و سازمانها دارد و قطعیتی در اجرای این طرح نیست؛ اما احتمال میرود که شورای رقابت بتواند منتقدان را قانع و این طرح را به مرحله اجرا برساند. به خاطر قیمتگذاری اشتباه از سوی شورای رقابت، خسارات مالی زیادی به تولیدکنندگان وارد شد. بااینوجود این بار تولیدکنندگان با شورای رقابت در یک جبهه هستند که برای راضی نگهداشتن منتقدان و همچنین به دست آوردن رضایت نسبی مصرفکنندگان باید تلاش قابلتوجهی درزمینهی تولید و عرضه بهموقع و موفق خودرو داشته باشند.
با فرض اجرای این مصوبه دو احتمال وجود دارد یا مطابق پیشبینی شورای رقابت با افزایش تولید، قیمت خودرو روبه کاهش میگذارد و بعد از گذشت چند ماه و عبور از سیر نزولی آهسته به تعادل میرسد یا مطابق پیشبینی منتقدان شوک جدیدی به بازار وارد میشود که افزایش نسبی قیمت خودرو را به دنبال خواهد داشت. اما اگر این تصمیم عملی نشود باز هم بازار خودرو با تنش مدیریتی روبهرو خواهد شد و عرصه برای فعالیت واسطهها و سودجویان بازتر میشود و باز هم این مصرفکننده است که باید غرامت سنگینی بابت این تدابیر اشتباه بپردازد.
در یک جمعبندی کلی باید گفت که همانطور که این آشفتگی در بازار خودرو در طول بازهی زمانی طولانی اتفاق افتاده بازگشت آن به تعادل هم پروسهی زمان بری خواهد بود؛ اما در این بین نقش نهادهای مسئول در تعدیل قیمت بسیار پررنگ است. نظارت جدی بر اجرای طرحهای پیشنهادی و عدم رهاسازی نیمهکاره طرحها مسئولیت بزرگی است که بر عهده این نهادها است.